Katı

 

 

Arapça kesmek manasına gelir. Kâğıt veya deri üzerindeki herhangi bir motifin oyularak çıkartılmasıdır. Bu işlem küçük, sivri bir kalemtıraş ile yapılır. Kesilen kısım kâğıt, deri veya cam üzerine yapıştırılır. Çıkarılan kısma erkek, yeri oyuk olana ise dişi oyma denir. Özellikle hat sanatında bu şekilde iki ayrı yazı elde etmek mümkündür. 14. yüzyılda erkek ve dişi oymalarla levha yapımı İran’da başlamış, bir asır kadar sonra da Osmanlılarda uygulanmıştır.

Yazılı kaynaklar ve günümüze ulaşan örnekler ile 15. yüzyılın ikinci yarısında kâğıt oymacılığının Timurlular Döneminde uygulandığı anlaşılmaktadır. Bu sanatın kitap üzerindeki en eski örnekleri 15. ve 16. yüzyıl Herat eserlerinde görülmektedir.

Osmanlı sarayında bilinen en eski katı’ eserler Kanûnî Sultan Süleyman zamanındadır. Hat sanatının dışında da özgün ve güzel eserler veren Osmanlı katı’ sanatçılarının işlediği başlıca konular içerisinde çiçek ve ağaçların yer aldığı bahçeler, vazo içerisinde veya buket halinde çiçeklerdir.